არნო ხიდირბეგიშვილი: TRIPP-ი აზერბაიჯანს საქართველოს ვერ შეუცვლის

 მკრეხელობაა საუბარი სარგებელსა და მოგებაზე, როცა ადამიანები დაიღუპნენ, მაგრამ იმ შედეგების აღნიშვნა, რაც საქართველოსთვის აშშ-სა და ირანის კონფლიქტის შედეგად დადგა, აუცილებელია.

როგორც ყოველთვის, თავი შეირცხვინეს სხვადასხვა ტელეარხზე გაფანტულმა, მაღალ და ტყუილად ანაზღაურებადმა აგიტატორებმა, რომლებიც უკვე მერამდენე წელია, თუთიყუშივით იმეორებენ გაცვეთილ შტამპს – „მესამე მსოფლიო ომი დაიწყო“. აღმოჩნდა, რომ ჩემი პროგნოზები გამართლდა – ტრამპმა დადგა ყველაზე გრანდიოზული შოუ კაცობრიობის ისტორიაში, სადაც იარაღი ბუტაფორიული არ ყოფილა, რათა მოეხსნა ყველაზე გრანდიოზული კუში ნავთობის ფასების ნახტომზე თავისი ოჯახისა და იმ ოჯახებისთვის, რომლებმაც ის პრეზიდენტად აქციეს. ხოლო ჩვენი პოლიტაგიტატორები მორიგ ჯერზე აღმოჩნდნენ არა ანალიტიკოსები, არამედ „ანალისტები“, როგორც მათ ერთხელ შეარქვა ზურაბიშვილმა.

ტრამპმა ისე ძლიერად „დაბერტყა“ მსოფლიო პოლიტეკონომიის „სუფრა“, რომ გადმოყარა ბევრი, რომლებიც ფეხზე მალე ვერ დადგებიან, თუ საერთოდ დადგებიან.

მორიგ ჯერზე ჩავარდა რადიკალური ქართული ოპოზიციის პიარ-კამპანია, რომელიც აგებულია პატიმარ სააკაშვილის ლოზუნგზე – „ქართული ოცნების“ პრორუსული პოლიტიკისა და ანაკლიის პორტის მშენებლობის გაჭიანურების გამო, საქართველომ ხელიდან გაუშვა თავისი შანსი და „შუა დერეფანი“ ახლა ზანგეზურზე გაივლის“. მტკიცებულებად მოჰყავდათ ოვალურ კაბინეტში პრეზიდენტ ალიევისა და პრემიერ ფაშინიანის შეხვედრა, როდესაც პრეზიდენტმა ტრამპმა განამტკიცა მათი ხელის ჩამორთმევა და თავისი სახელი უწოდა სატრანსპორტო მარშრუტის მონაკვეთს ჩინეთიდან და ცენტრალური აზიიდან ევროპაში, ანუ – დერეფანს აზერბაიჯანიდან, სომხეთის ზანგეზურის/სიუნიქის ოლქის გავლით, ნახიჩევანში, ხოლო იქიდან – თურქეთში. პრეზიდენტ ალიევსაც არაერთხელ განუცხადებია, რომ „ტრამპის მარშრუტი მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP) თითქმის მზად არის, მაგრამ…

   მაგრამ დაიწყო აშშ-ის ოპერაცია ირანში და გასაგები გახდა, რომ მკაცრი კლიმატური პირობების გარდა, პროექტი TRIPP უფრო სერიოზულ დაბრკოლებებს წააწყდება. სატრანსპორტო დერეფანი, რომელიც ტრამპის სახელს ატარებს (ასოცირდება ირანული ელიტისა და სკოლა „შაჯარე ტაიებეში“ მოსწავლე გოგონების დაღუპვასთან) და რომელიც 99 წლით იჯარით გადაეცემა ამერიკულ კომპანიას (რომელიც მოგების 40%-ს წაიღებს), სომხეთ-ირანის საზღვრის პარალელურად, მდინარე არაქსზე გადის. და ის გარემოება, რომ ზანგეზურის დერეფანს ამერიკული კერძო სამხედრო კომპანია დაიცავს, „ტრამპის მარშრუტს“ უსაფრთხოებას არ მატებს, პირიქით! მით უმეტეს არარეალურია იქ ამერიკული მონაცემთა ცენტრისა (დატა-ცენტრის) და ამერიკული მოდულური ატომური ელექტროსადგურის განთავსება. გეგმის მიხედვით, TRIPP ექსპლუატაციაში 2028 წელს უნდა შევიდეს, როდესაც აშშ-ში საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართება. ექნება თუ არა სამხრეთ კავკასიაში არსებულ პროექტს, რომელიც ყოფილი პრეზიდენტის სახელს ატარებს, აშშ-ის ახალი პრეზიდენტისა და ახალი ადმინისტრაციის მხარდაჭერა?

ამიტომაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა გააგრძელა საქართველოსთან მეგობრობის ბრძნული პოლიტიკა, რომელიც მას მამამ – პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა უანდერძა, ჩამოვიდა თბილისში და საბოლოოდ დაუკავშირა საქართველოს მთელი აზერბაიჯანული ტრანზიტი, სატრანსპორტო თუ ენერგეტიკული.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი თბილისში ერთდღიანი ვიზიტისას ბიძინა ივანიშვილს სახლში ესტუმრა არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ისინი მეგობრები არიან (მათ მაშინვე გაუგეს ერთმანეთს, როდესაც ივანიშვილი საქართველოს პრემიერ-მინისტრის რანგში ვიზიტით ბაქოში ჩავიდა). არამედ იმიტომ, რომ ბიძინა ივანიშვილი არის საქართველოს მიერ აღებული ნებისმიერი ვალდებულების შესრულების ერთადერთი გარანტი, ქართული სახელმწიფოს სტაბილურობის გარანტი – მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ის მხოლოდ მის მიერ დაფუძნებული მმართველი პარტიის საპატიო თავმჯდომარეა. საქართველოს ყველა პრეზიდენტი და პრემიერი, ასე ვთქვათ, არცთუ ისე უნაკლო ადამიანი აღმოჩნდა და ცუდად, ან ძალიან ცუდად დაასრულა, ბიძინა ივანიშვილი კი დიდი ბიზნესის სამყაროში ყოველთვის ცნობილი იყო როგორც სიტყვის კაცი, რომელთანაც საქმის დაჭერა სასიამოვნოა.

პრემიერები და პრეზიდენტები მოდიან და მიდიან, ივანიშვილი კი რჩება და, სავარაუდოდ, რიგგარეშე ან გეგმური საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ კვლავ დაბრუნდება საქართველოს პრემიერ-მინისტრად, რადგან საქართველო იწყებს მასშტაბური ტრანსნაციონალური პროექტების განხორციელებას, რომელთა შესახებაც ირანსა და უკრაინაში კონფლიქტების დასრულების შემდეგ გახდება ცნობილი. და საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი პარტნიორი ყველა ამ პროექტში აზერბაიჯანია.

ამიტომ ყველა გზას კვლავ საქართველოსკენ მივყავართ, რომელსაც ალიევამდე სომხეთის პრემიერი ფაშინიანი ეწვია. თუმცა, მიუხედავად ამისა, ზანგეზურის დერეფანი – ტრამპის მარშრუტი TRIPP – ქართული მარშრუტის ალტერნატივად ვერ იქცევა. აი, ასეთი საჩუქარი გაუკეთა გეოპოლიტიკამ საქართველოს, ვგულისხმობ არა მხოლოდ მარჟას ტრანზიტისა და ნავთობგადამუშავებისგან, არამედ უსაფრთხოების გარანტიებს. იმ ადგილებს, სადაც მაგისტრალური მილსადენები გადის, როგორც წესი, გვერდს უვლიან. არ ბომბავენ, თუმცა ბოლო ომებმა ამ დაუწერელ წესებში კორექტივები შეიტანეს.

გარდა ამისა, აზერბაიჯანი საქართველოს არასოდეს დატოვებს ნახშირწყალბადების გარეშე, რადგან ფორსმაჟორულ სიტუაციებში მსოფლიო ფასებით, დისკონტის გარეშე, მათ ყიდვას საქართველო ვერ შეძლებს.

არნო ხიდირბეგიშვილი,
ქართული საინფორმაციო-ანალიტიკური სააგენტო „საქინფორმი“-ს გენერალური დირექტორი და მთავარი რედაქტორი, უშიშროების, სტრატეგიული ანალიზისა და საინფორმაციო პოლიტიკის ცენტრის დირექტორი

2026 წლის 10 აპრილი
საქართველო, თბილისი