არნო ხიდირბეგიშვილი: „პრაგმატიზმი, როგორც სტრატეგია“ — რუსეთი და უკრაინა გარდაუვლად მივლენ „ქართულ მოდელამდე“

ქართულ მედიასივრცეში არსებული შეუკავებელი „ცნობიერების ნაკადი“ – ფსევდოექსპერტებისა და პროპაგანდისტ ჟურნალისტების გიჟური აზრებისა და ემოციების ქაოსი, რომლებსაც საზოგადოებას სთავაზობს ბოლომდე დეგრადირებული ქართული მედია, უკიდურესად დამთრგუნველია. მილენიუმის დადგომასთან ერთად რუსულ საინფორმაციო სივრცეზე უარის თქმის შემდეგ, ზემოხსენებულებმა ვერ შეძლეს გამხდარიყვნენ „შინაურები უცხოებს შორის“ — თავისუფლად ორიენტირებულიყვნენ ევროპულ და ამერიკულ საინფორმაციო სივრცეში, რადგან ვერ დაეუფლნენ უცხო ენებს ამისთვის აუცილებელ დონეზე. მსოფლიოში ყველაზე დემოკრატიული პროფესიის წარმომადგენელთა ასეთი თვითშეზღუდვა აიხსნება საქართველოში სოროსის — დე ფაქტო განათლებისა და პროპაგანდის მინისტრის საქმიანობით, რომელიც 90-იანი წლებიდან 20 წლის განმავლობაში ასწავლიდა ქართველ სოროსელებს, რომ რუსული ენის — დასახლებული ხმელეთის 20%-ზე საერთაშორისო ურთიერთობის ენის ცოდნა ძალიან მავნებელია. ამასობაში, რუსულის მცოდნენი საიქიოს გაემგზავრნენ, ხოლო სოროსელები დაბალი IQ-ს მქონე „ჟურნალისტები“ და „ექსპერტები“ გახდნენ, რომლებსაც პუტინი და პუშკინი ერთმანეთში ერევათ, არ შეუძლიათ საკუთარი აზრების სწორად გადმოცემა, კითხვის გრამატიკულად გამართულად დასმა და მხოლოდ რესპონდენტისთვის მიკროფონის პირში მიჩრა ისწავლეს. ქართულ ტელევიზიაში, ელექტრონულ და ბეჭდურ მედიაში საქართველოში და სამხრეთ კავკასიაში არსებული ვითარების მკაფიო კონსტატაციის არარსებობამ, აღარაფერს ვამბობ რეგიონულ და გლობალურ პროგნოზებზე გლობალური ციფრულიზაციისა და ტურბულენტობის ეპოქაში, მიბიძგა მკითხველისთვის გამეზიარებინა რამდენიმე მარტივი თეზისი, რომლებიც უფრო იმედისმომცემია, ვიდრე დამაღონებელი.

რატომ თქვა უარი საქართველომ „შავი ზღვის რეგიონული უსაფრთხოების არქიტექტურაში“ მონაწილეობაზე

კომპლექსებით სავსე და ამბიციური ქართველი ოპოზიციური ლიდერების პროფესიული შეუფერებლობის ფონზე (პროვინციული სინდრომის მქონე უცხოური აგენტებისა, რომლებიც უიმედოდ არიან დაავადებულნი ქსენოფობიით, რაც ოპოზიციის ელექტორატის სრული არარსებობის მიზეზი გახდა), აღსანიშნავია ევროკავშირისა და მისი ერთ-ერთი სტრუქტურული „ქვედანაყოფის“ — გაეროს რეზოლუციების ახალი ამოფრქვევა, რომლებიც „ამხელენ“ საქართველოს ხელისუფლებას ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და დემოკრატიის ნორმების დარღვევაში. სინამდვილეში კი ეს საქართველოში დემოკრატიის ბედზე ზრუნვა კი არა, ევროპული „შავი ზღვის რეგიონული უსაფრთხოების არქიტექტურის“ ცხოვრებაში გატარების მორიგი მცდელობაა, რომლის კონცეფციასაც პერიოდულად აჩეჩებენ საქართველოს, როგორც სიკვდილ-სიცოცხლის საკითხს, და რომელიც წარმოადგენს შავ ზღვაზე რუსეთის ბლოკირების მცდელობას ევროკავშირისა და ნატოს აღმოსავლეთით გაფართოების პოლიტიკის გაგრძელების გზით.

შავი ზღვის ქვეყნები — თურქეთი, რუმინეთი და ბულგარეთი — ისედაც არიან ნატოს წევრები, სამხედრო ალიანსისა, რომელმაც უარი თქვა აშშ-სა და ირანის კონფლიქტში მონაწილეობაზე (ნატოს სურს, მაგრამ ჯერ არ შეუძლია საბოლოოდ დისტანცირება შეერთებული შტატებისგან და „ევროპის შეიარაღებულ ძალებად“ ტრანსფორმირება). ხოლო უკრაინის, მოლდოვისა და საქართველოს ანტირუსულ ბლოკში ჩართვა 2021 წელს განხორციელდა, როდესაც შეიქმნა „ყირიმის პლატფორმა“ და ასოცირებული ტრიო „უკრაინა, მოლდოვა, საქართველო“. საქართველოს მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა პირადად მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო „ყირიმის პლატფორმის“ დამფუძნებელ სამიტში, რომელიც კიევში 2021 წლის 23 აგვისტოს გაიმართა. იგი გამოვიდა სიტყვით, რომელმაც ზელენსკიც კი გააოცა თავისი ანტირუსული გრადუსით და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „ინიციატივის შექმნა იძლევა შესაძლებლობას, მივიპყროთ ყურადღება იმ საშინელებებისკენ, რომლებიც საოკუპაციო ჯარების მიერ ხალხების წინააღმდეგ ხორციელდება“.

მალევე აღმოჩნდა, რომ ამ ტანდემების შექმნის ნამდვილი მიზანი არა „რუსული ოკუპაციის ლუსტრაცია“, არამედ რუსეთთან ომი იყო, რომელიც ძალიან მალე — 2022 წლის 22 თებერვალს დაიწყო. და წარმოიდგინეთ ევროპისა და კიევის ხელმძღვანელობის იმედგაცრუება და რისხვა, როდესაც საქართველოს ხელისუფლებამ, რომლის ლიდერიც მილიარდერი ბიძინა ივანიშვილია, უარი თქვა რუსეთის წინააღმდეგ უკრაინასთან ერთად ომზე, რაც შეფასდა როგორც ღალატი და სამოკავშირეო ვალდებულებების დარღვევა. მოლდოვას, რომელიც დღეს რუმინეთის შემადგენლობაში შესასვლელად ემზადება და ანტირუსული სანქციების მიუხედავად წარმატებით იღებს რუსულ გაზს, მაშინაც და ახლაც ყველაფერი შერჩა, და ტოტალურმა კორუფციამაც კი არ შეუშალა ხელი ევროკავშირს, მოლდოვისთვის კანდიდატის სტატუსი მიენიჭებინა. ხოლო თურქეთი, რომელსაც ყირიმელი თათრების სახით თავისი ინტერესი აქვს, იყო პირველი, ვინც სერიოზული სამხედრო მხარდაჭერა გაუწია უკრაინას მისთვის უპილოტო საფრენი აპარატების „ბაირაქტარის“ (ქართ. „მედროშე“) გადაცემით.

სპეცოპერაციის დაწყების შემდეგ „შავი ზღვის რეგიონული უსაფრთხოების კონცეფცია“ დროებით დაივიწყეს — შავ ზღვაზე საომარი მოქმედებების დროს „არქიტექტურაზე“ საუბარი სასაცილო იყო. და მხოლოდ დღეს, როდესაც: 1 — ჰორმუზის სრუტეში ომის შეწყვეტის შედეგად მსოფლიოში ნავთობის ფასები ომამდელ მაჩვენებლებს დაუბრუნდა; 2 — როდესაც ზუსტად 3 თვეში, 3 ნოემბერს, აშშ-ში შუალედური არჩევნები გაიმართება (წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში); და რაც მთავარია 3 — როდესაც უკრაინამ მოახერხა თავდასხმების განხორციელება რუსულ ქალაქებსა და ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე, რითაც დროებითი კრიზისი და ბენზინის დეფიციტი გამოიწვია, პროექტი „შავი ზღვის რეგიონული უსაფრთხოება“ ზემოთჩამოთვლილი მიზეზების გამო კვლავ აქტუალური გახდა.

რატომ არის დასავლური ტერორიზმი უფრო საშიში, ვიდრე აღმოსავლური

სახელმწიფოს არ უნდა ჰქონდეს სახელმწიფოებრივად მოაზროვნე მოღვაწეების დეფიციტი, მაგრამ პოლიტიკური ლიდერი, რომელიც მმართავს საგარეო და საშინაო პოლიტიკას და, შესაბამისად, პასუხისმგებელია მათზე, ერთი უნდა იყოს. რუსეთში ეს პრეზიდენტი პუტინია, აშშ-ში — პრეზიდენტი ტრამპი, საქართველოში — მმართველი პარტიის ლიდერი და მისი დამფუძნებელი ივანიშვილი, აზერბაიჯანში — პრეზიდენტი ალიევი, ბელარუსს ხელმძღვანელობს პრეზიდენტი ლუკაშენკო, თურქეთზე პასუხისმგებელია პრეზიდენტი ერდოღანი და ა.შ. ერთი ლიდერი-პოლიტიკოსი სავსებით საკმარისია, მთელი პასუხისმგებლობაც მასზეა, დანარჩენები თავიანთი საქმის პროფესიონალთა გუნდი უნდა იყვნენ: დიპლომატები — საგარეო საქმეთა მინისტრი, კონსტიტუციონალისტი-იურისტები — პარლამენტის თავმჯდომარე, სამხედროები — თავდაცვის მინისტრი, სპეცსამსახურების სპეციალისტები — შსს-სა და უშიშროების მინისტრები, მეურნეები — მთავრობის მეთაური და სხვა. არსებითად, მთელი მსოფლიო პოლიტიკა — ეს არის სხვადასხვა ქვეყნის ლიდერების პოლიტიკათა კონკურენცია, რომლებიც ცდილობენ წინ წამოწიონ (თუ ეს წამყვანი სახელმწიფოებია) ან მომგებიანად გაყიდონ (თუ ეს შედარებით პატარა ქვეყნებია) თავიანთი პოლიტიკა, რასაც ჩვეულებრივ „ეროვნულ“ ან „სახელმწიფო ინტერესებს“ უწოდებენ.

მხოლოდ ბრმა თუ ვერ შეამჩნევს, რომ რუსეთში დღეს წინა პლანზე ნიჭიერი ადამიანები გამოდიან — იქნებიან ეს მენეჯერები თუ მეცნიერები, მზვერავები თუ ჟურნალისტები, ერთი სიტყვით, პროფესიონალები, და არა პროფესიონალი პოლიტიკოსები, რომლებიც თავს ექსპერტებად მიიჩნევენ ყველა სფეროში. პროფესიონალი პოლიტიკოსები, რომლებიც მოწვევიდან მოწვევამდე არ გამოდიან პარლამენტიდან, გადადიან სახელისუფლებო პარტიიდან ოპოზიციაში და პირიქით ყოველი ხელისუფლების ცვლილებისას, არ ტოვებენ სამთავრობო სტრუქტურებს ნებისმიერი როტაციის დროს. ისინი ღუპავენ საქართველოს და დგება დრო, როდესაც მათ კარისკენ მიუთითებენ.

რუსეთი ბირთვული სუპერსახელმწიფოა, რომელსაც ბირთვული იარაღის გამოყენებით შეუძლია სწრაფად დაასრულოს სამხედრო კონფლიქტი უკრაინასთან და მის ევროპელ მტრებთან. დიახ, უკრაინის მტრები და არა მოკავშირეები არიან ევროპის ქვეყნები, რომლებიც აიარაღებენ უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს, ამარაგებენ სადაზვერვო მონაცემებით და ომისკენ „ბოლო უკრაინელამდე“ მოუწოდებენ. თუმცა რუსეთი დღეს სირთულეებს განიცდის, რადგან დაუშვა ხარვეზი თავდაცვაში სახმელეთო ოპერაციებსა და ბირთვული რაკეტების გამოყენებას შორის. ამ ხარვეზს საჰაერო/სარაკეტო თავდაცვის საიმედო სისტემა ჰქვია. რუსეთი ისრაელი არ არის, ის უზარმაზარი ქვეყანაა, და მისი მთელი ტერიტორიის საჰაერო თავდაცვის საშუალებებით დაცვა ადვილი ამოცანა არ არის. გლობალური სარაკეტო თავდაცვის სისტემა ჯერ ამერიკელებსაც კი არ აქვთ: სისტემა სახელწოდებით „ოქროს გუმბათი“ (Golden Dome) — აშშ-ის პროექტი მრავალდონიანი სარაკეტო თავდაცვის სისტემის შესაქმნელად, რათა დაიცვას აშშ-ის კონტინენტური ნაწილი კოსმოსიდან — 2030 წელზე ადრე არ ამოქმედდება.

რუსეთი და აშშ არაერთხელ გამხდარან მსოფლიო ტერორიზმის სამიზნე, მაგრამ ადრე ეს ძირითადად „აღმოსავლური“ ტერორიზმი იყო. დაბალ სიმაღლეზე მფრინავი უპილოტო საფრენი აპარატები ისე სწრაფად შემოვიდა ხმარებაში, რომ დრონების თავდასხმების 100-პროცენტიანი ალბათობით მოგერიებისთვის მომზადება ჯერ კიდევ ვერ ისწავლეს. ეს მაღალტექნოლოგიური და, ამავდროულად, იაფი იარაღი მოითხოვს კოსმოსური დაზვერვის მხარდაჭერას, რაც მიუწვდომელია კამიკაძეებისთვის ასაფეთქებელი ნივთიერებებით ჯიბეებში — ჯიჰადისტი ბოევიკებისთვის, სამაგიეროდ ხელმისაწვდომია დასავლელი ტერორისტებისთვის, მაგალითად, უკრაინელებისთვის Starlink-ის გლობალური სატელიტური ინტერნეტის მხარდაჭერით, რომელიც სრულად ხელმისაწვდომია უკრაინის შეიარაღებული ძალებისთვის და მიუწვდომელია რუსეთისა და მისი შეიარაღებული ძალებისთვის.

დავუბრუნდები იმას, რითაც დავიწყე, ანუ პოლიტიკური ლიდერების პასუხისმგებლობას, რომლებიც მთავარნი არიან თავიანთ ქვეყნებში.

დღეს დაქვეითებული სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე ლიდერებს წარმოადგენენ დასავლელი ხელმძღვანელები, რომლებსაც ეშინიათ რუსეთთან პირდაპირი შეტაკების, მაგრამ არ წყვეტენ უკრაინის იარაღით მომარაგებას, რათა მოსინჯონ – სად გადის პუტინის „წითელი ხაზი“, რომლის შემდეგაც ის „წითელ ღილაკს“ დააჭერს.

პუტინი ბოლომდე იკავებს თავს ბირთვული იარაღის გამოყენებისგან, რადგან აცნობიერებს არაპროგნოზირებად შედეგებს და თავის პასუხისმგებლობას — თუნდაც რუსეთის ფედერაციის ეროვნული უსაფრთხოების დოქტრინის დარღვევით.

ივანიშვილი გრძნობს თავის პასუხისმგებლობას და არასოდეს დათანხმდება საქართველოს მონაწილეობაზე „შავი ზღვის რეგიონული უსაფრთხოების“ სისტემაში, რაც რუსეთთან შეჯახებას ნიშნავს. საქართველო სამხრეთ კავკასიის ერთადერთი ქვეყანაა, რომელიც შავ ზღვაზე გადის, ამიტომ დასავლეთის მთელი ზეწოლა საქართველოზე მოდის და არა სომხეთსა და აზერბაიჯანზე. სწორედ ამიტომ საქართველო, რომლის სპეცსამსახურებმაც არ დაუშვეს არცერთი ტერაქტი ISIS-ის თარეშის დროიდან მოყოლებული, დღეს ყიდულობს საჰაერო/სარაკეტო თავდაცვის საიმედო თანამედროვე სისტემებს.

„პრაგმატიზმი როგორც სტრატეგია“: რატომ ხდება ქართული დიპლომატია ტრენდი

კონფლიქტის „ცხელი ფაზის“ დასრულების შემდეგ რუსეთი და უკრაინა მოლაპარაკების მაგიდასთან დასხდებიან. საუკეთესო, თუ არა ერთადერთი მოდელი, რაზეც შეიძლება შეთანხმდნენ რუსი და უკრაინელი დიპლომატები, არის „ქართული მოდელი“. რუსეთი დამოუკიდებელ რესპუბლიკებად აღიარებს საქართველოს ტერიტორიის 20%-ს და იცავს მათ თავისი სამხედრო ბაზებით (აფხაზეთსა და „სამხრეთ ოსეთში“, № 4, 7), მაგრამ საქართველოსა და რუსეთს შორის ვითარდება სავაჭრო-ეკონომიკური (იმპორტ-ექსპორტი, ინვესტიციები), სატრანსპორტო კონტაქტები (სამგზავრო და სატვირთო გადაზიდვები, უვიზო რეჟიმი), ტურიზმი, შეუფერხებლად ხორციელდება ფულადი გზავნილები.

უკრაინამ შეიძლება არ აღიაროს ცნობილი ტერიტორიები რუსულად, მაგრამ საომარი მოქმედებები შეწყდება, დაიწყება მეურნეობის აღდგენა, მოწესრიგდება ვაჭრობა და კონტაქტები. შემდეგი სიტყვა – უბრალო ადამიანებზე, რუსებსა და უკრაინელებზეა; სლავები აუცილებლად მორიგდებიან, ისევე როგორც მორიგდებიან ქართველები მოძმე აფხაზ და ოს ხალხებთან, თუ, რა თქმა უნდა, არავინ შეუშლის ხელს და არ ითამაშებს თავმოყვარეობაზე გარედან, როგორც ეს ერთხელ გააკეთეს ბორკა ჯონსონმა, არაანგელა მერკელმა და სხვა „კეთილისმსურველებმა“.

ამგვარად, „ქართული მოდელი“ — „პრაგმატიზმი როგორც სტრატეგია“ და „ყველა პრობლემის გადაჭრა ექსკლუზიურად მშვიდობიანი გზით“ — კარგი მაგალითია რუსეთისა და უკრაინისთვის.

ბევრი სასარგებლო რამ შეგვიძლია გადავიღოთ ერთმანეთისგან. მაგალითად, დღეს საქართველო ვითარდება „აღმოსავლური კვადრატის“ (ჩინეთი, ცენტრალური აზიის რესპუბლიკები, აზერბაიჯანი და თურქეთი) ფარგლებში, ცდილობს რა მაქსიმალურად გამოიყენოს თავისი სტრატეგიული გეოგრაფიული მდებარეობა და ლოგისტიკა „შუა დერეფნის“ მარშრუტზე. ეს ბიძინა ივანიშვილის პირდაპირი დამსახურება და პოლიტიკაა, სწორედ ამით აიხსნება დელეგაციების გაცვლა ზემოთ ჩამოთვლილ ქვეყნებთან.

ასევე არ შეიძლება სათანადოდ არ დავაფასოთ ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკური შორსმჭვრეტელობა, რომელმაც უარი თქვა საქართველოს მონაწილეობაზე თურქეთის პრეზიდენტის მიერ 2020 წელს შემოთავაზებულ „კავკასიურ პლატფორმაში 3+3“ (საქართველო-სომხეთი-აზერბაიჯანი + თურქეთი-რუსეთი-ირანი), რომელსაც მე თავიდანვე მკვდრადშობილი ვუწოდე. 6 წლის შემდეგ საქართველოს ყოფნა ერთ პლატფორმაზე ირანთან, რომელიც 2026 წლის მარტში აშშ-სთან ომში ჩაება, საქართველოს დიდ პრობლემებს შეუქმნიდა.

ბიძინა ივანიშვილს ესმის, რომ პასუხისმგებლობა როგორც მის მიერ შექმნილი ხელისუფლების მიღწევებზე, ისე მის შეცდომებზე, საბოლოო ჯამში მხოლოდ მას დაეკისრება. ამიტომ ის ვერ გარისკავს საქართველოთი, მაგრამ რისკავს თავისი კეთილდღეობით, რადგან უკმაყოფილო დასავლეთი მას სანქციებით სჯის.

არ შეიძლება არ აღინიშნოს აზერბაიჯანის ლიდერის ილჰამ ალიევის დამსახურება იმაში, რომ სამხრეთ კავკასია დღეს მშვიდობის კუნძულად იქცა, რაც ძალიან არ აწყობთ დასავლელ ლიდერებს.

შეხედეთ: ევროპის ქვეყნები საქართველოს მთავარ მეგობრებად და პარტნიორებად ითვლებოდნენ, ხოლო ევროკავშირის, გერმანიისა და სხვა ევროპული ქვეყნების საელჩოები ღიად უჭერდნენ მხარს რადიკალურ ოპოზიციას, აკრიტიკებდნენ კანონიერ ხელისუფლებას და მიტინგებზე მისი დამხობისკენ მოუწოდებდნენ! ამავდროულად, „ოკუპანტი“ რუსეთის დიპლომატიურმა წარმომადგენლობამ რუსეთ-საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობების არარსებობის პირობებში — რუსეთის ფედერაციის ინტერესების სექციამ შვეიცარიის საელჩოსთან საქართველოში — თავისი არსებობის მთელი ისტორიის მანძილზე და დღემდე ერთხელაც არ მისცა თავის თავს უფლება ხელისუფლების მისამართით უკმაყოფილების ნოტიც კი გამოეხატა, გაგებით ეკიდება მის ყველა გადაწყვეტილებას ამ რთულ სიტუაციაში და თავის ირგვლივ მხოლოდ პოზიტივს თესავს.

და, რა თქმა უნდა, შემთხვევითი არ არის ქართველი ხალხისა და ხელისუფლების უკიდურესად კეთილი დამოკიდებულება ბელარუსისა და მისი ლიდერის მიმართ. არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ბელარუსის პრეზიდენტს და ბელარუსებს ძალიან უყვართ საქართველო და ქართველები, არამედ იმიტომ, რომ ალექსანდრე ლუკაშენკომ თავისი ვაჟკაცობითა და ღირსებით შეძლო პატივისცემის მოპოვება და კონტაქტების შენარჩუნება ყველა, ხშირად მტრულად განწყობილ მხარესთან, ტრამპიდან დაწყებული ზელენსკით დამთავრებული. ამიტომ ბევრ ფორმატს, ჯგუფსა და შეთანხმებას „მინსკის“ ეწოდება, რადგან ისინი მინსკში — ყველაზე ნეიტრალურ მიუკერძოებელ მოედანზე იმართებოდა, რადგან კონფლიქტურ სიტუაციებში უკეთესი მედიატორის პოვნა შეუძლებელია.

არნო ხიდირბეგიშვილი,
ქართული საინფორმაციო-ანალიტიკური სააგენტო „საქინფორმი“-ს გენერალური დირექტორი და მთავარი რედაქტორი, უსაფრთხოების, სტრატეგიული ანალიზისა და საინფორმაციო პოლიტიკის ცენტრის დირექტორი

2026 წლის 3 ივლისი
საქართველო, თბილისი